W kamienicy na Starym Rynku w Łowiczu, naprzeciwko ratusza, mieści się miejsce, które łączy historię z niepozornym przedmiotem codziennego użytku. Muzeum Guzików to prywatna placówka z kolekcją ponad 4500 eksponatów z Polski i całego świata. Część z nich to guziki personalne – należące do znanych postaci ze świata kultury, polityki czy sportu. To jeden z tych adresów, gdzie małe rzeczy opowiadają duże historie.
- ponad 4500 unikalnych guzików
- osobiste guziki sławnych postaci
- historia od międzywojnia do dziś
- najprawdopodobniej najmniejsze muzeum w Europie
- guziki jako świadkowie historii
Historia muzeum – od przedwojennej pasmanterii do walizki
Początki kolekcji sięgają czasów międzywojennych. W Łowiczu działał wtedy niewielki sklep pasmanteryjny Czesławy Majewskiej, który zlikwidowano w 1945 roku. Część dodatków krawieckich, w tym sporo guzików, przetrwała wojenne zawieruchy.
W 1997 roku wnuk Czesławy, Jacek Rutkowski, postanowił wraz z córką Karoliną uratować przed zapomnieniem ocalałe guziki i założył muzeum. Zgodnie ze statutem jego siedzibą została zabytkowa XIX-wieczna walizka, należąca niegdyś do Bolesława Modesta Majewskiego – łowickiego kupca. Walizka o wymiarach 45 cm x 45 cm x 30 cm sprawiła, że muzeum zyskało miano prawdopodobnie najmniejszego w Europie.
Początkowo zbiory prezentowano w różnych miejscach. Od 2014 roku można było je oglądać w Galerii Łowickiej przy ul. Stanisławskiego. W grudniu 2019 muzeum przeniosło się do kamienicy przy Starym Rynku 10, gdzie działa do dziś.
Wisława Szymborska poświęciła Muzeum Guzików w Łowiczu specjalny felieton w „Lekturach nadobowiązkowych”. Sama przekazała do zbiorów swój guzik, co kustosz muzeum uznaje za ogromne wyróżnienie dla placówki.
Co można zobaczyć w zbiorach
Kolekcja liczy ponad 4500 guzików, z czego około tysiąca to guziki personalne. Eksponaty wykonano z różnych materiałów – kości, masy perłowej, metali szlachetnych, tworzyw sztucznych. Każdy ma swoją historię, a część z nich to prawdziwe rarytasy.
Wśród najcenniejszych eksponatów znajduje się XVIII-wieczna zapinka należąca do Stanisława Ignacego Witkiewicza, znanego jako Witkacy. Orientalny design, kość, japoński rysunek – to nie zwykły guzik, ale małe dzieło sztuki.
Obok guzika Wisławy Szymborskiej w zbiorach jest też guzik kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz eksponat z munduru, w którym generał Wojciech Jaruzelski ogłosił stan wojenny. Do tego guzik należący do jazzowego legendy Milesa Davisa. Osobną część kolekcji stanowią guziki prezydenckie – od Ryszarda Kaczorowskiego, przez Lecha Wałęsę, Aleksandra Kwaśniewskiego, Lecha i Marię Kaczyńskich, po Bronisława Komorowskiego.
Nie tylko sławy – guziki jako świadkowie historii
Muzeum nie skupia się wyłącznie na guziach znanych osób. W zbiorach znajdują się też eksponaty bez przypisanego właściciela, które zwracają uwagę ze względu na rzadki materiał, nietypową technikę produkcji czy walor historyczny.
Jak podkreśla kustosz, celem muzeum jest gromadzenie guzików jako śladu istnienia konkretnej osoby i odniesienia do wydarzeń historycznych. Guzik to przecież nie tylko ozdoba czy element zapinający ubranie – to nośnik symboli narodowych, herbów, czasem jedyny istniejący świadek historii.
W alkowach i na polach bitew guziki miały pośredni wpływ na kształt obecnego świata. Bywa, że są jedyną pamiątką po człowieku, któremu służyły przez lata.
Statutową siedzibą muzeum jest zabytkowa walizka z XIX wieku. To formalność, ale symboliczna – muzeum przez lata wędrowało z miejsca na miejsce, prezentując zbiory czasowo, zanim znalazło stałą lokalizację na Starym Rynku.
Dla kogo jest to miejsce
Muzeum Guzików w Łowiczu to adres dla osób, które lubią nietypowe miejsca i historie kryające się w małych przedmiotach. Nie trzeba być pasjonatem mody czy rzemiosła, żeby docenić kolekcję – wystarczy ciekawość i otwartość na niesztampowe doświadczenia.
Dzieci mogą być zaskoczone, że coś tak małego jak guzik potrafi opowiedzieć tyle historii. Dla miłośników historii to okazja, by spojrzeć na minione epoki z zupełnie innej perspektywy. Seniorzy często rozpoznają wzory i modele, które pamiętają z młodości.
Zwiedzanie nie zajmuje całego dnia – raczej godzinę, może półtorej, jeśli ktoś lubi czytać opisy i zagłębiać się w szczegóły. To dobry punkt w programie zwiedzania Łowicza, który można połączyć z wizytą w innych miejscach – Muzeum w Łowiczu, katedrą czy spacer po Starym Rynku.
Dlaczego warto zajrzeć do muzeum guzików
W Polsce nie ma drugiego takiego miejsca. To nie jest wielka placówka z setkami sal i interaktywnymi instalacjami. To kameralne muzeum, które stawia na historię i autentyczność eksponatów.
Guziki w kolekcji pochodzą z różnych epok i miejsc na świecie. Można zobaczyć, jak zmieniała się moda, techniki produkcji, materiały. Niektóre guziki są bogato zdobione, inne zupełnie proste. Każdy ma jednak swoją wartość – jako element garderoby konkretnej osoby, ślad po dawnym sklepie, pamiątka po wydarzeniu historycznym.
Nie każdy wie, że Łowicz ma na swojej mapie tak nietypową atrakcję. Dla wielu osób to miłe zaskoczenie, że można spędzić chwilę w miejscu poświęconym czemuś tak prozaicznemu jak guziki – i jednocześnie tak fascynującemu.
Informacje praktyczne – godziny, ceny, dojazd
Muzeum Guzików mieści się w kamienicy przy Starym Rynku 10 w Łowiczu, naprzeciwko ratusza. To centrum miasta, więc łatwo je znaleźć. Z dworca PKP do Starego Rynku jest około 15 minut spacerem.
Muzeum działa przy firmie Folkstar, co warto mieć na uwadze planując wizytę. Najlepiej wcześniej sprawdzić aktualne godziny otwarcia – można to zrobić przez stronę na Facebooku (Muzeum Guzików w Łowiczu) lub zadzwonić. Placówka jest prywatna i niewielka, więc godziny mogą się zmieniać w zależności od sezonu czy innych okoliczności.
Jeśli chodzi o ceny biletów, muzeum często udostępnia zbiory bezpłatnie lub za symboliczną opłatą – warto to potwierdzić przed wizytą. Czas zwiedzania to około godziny, choć miłośnicy detali mogą zostać dłużej.
Dojazd samochodem jest prosty – Łowicz leży przy drodze krajowej nr 70, łączącej Warszawę z Poznaniem. W centrum miasta są parkingi, najbliższy znajduje się niedaleko Starego Rynku. Dojazd komunikacją publiczną też nie sprawia problemów – do Łowicza kursują pociągi i busy z Warszawy, Łodzi czy innych miast regionu.
Muzeum Guzików zostało uhonorowane przez Wisławę Szymborską nie tylko guzkiem, ale też wzmianką w felietonie. To jedno z nielicznych muzeów w Polsce, które może pochwalić się takim wyróżnieniem od noblistki.
Warto połączyć wizytę w muzeum z innymi atrakcjami Łowicza – Muzeum w Łowiczu (etnografia, sztuka ludowa), bazyliką katedralną, Starym Rynkiem z zabytkowymi kamienicami. W okolicy działa też kilka ciekawych skanseny i miejsc związanych z kulturą łowicką.