W północnej pierzei Starego Rynku w Łowiczu stoi elegancki, klasycystyczny budynek z charakterystyczną wieżą zegarową. To miejski ratusz, wzniesiony w latach 1825-1828, który od niemal dwóch stuleci pełni funkcję siedziby władz miasta. Choć dzisiaj mieści się tu Urząd Miejski i nie można zwiedzać jego wnętrz, sama bryła budynku i jego historia sprawiają, że warto zatrzymać się na rynku i przyjrzeć mu się bliżej.
Ratusz to jeden z najciekawszych przykładów architektury klasycystycznej w tej części Polski, a jego fasada z dwoma jońskimi kolumnami i bogato zdobioną wieżą przyciąga wzrok każdego, kto pojawia się na Starym Rynku.
- imponująca klasycystyczna architektura
- piękna wieża zegarowa
- historia związana z mieszkańcami
- malowidła w Sali Radzieckiej
- świeżo odnowiona elewacja
Historia ratusza – od dzierżawcy do symbolu miasta
Obecny budynek powstał w miejscu dawnej uliczki Wikariuszy, która prowadziła od rynku w stronę Bzury. Autorem projektu był Bonifacy Witkowski, a budowę zrealizował Stanisław Perkowski – dzierżawca klucza kompińskiego Księstwa Łowickiego. Inwestycja pochłonęła wówczas 43 180 złotych, co jak na tamte czasy było sporą sumą. Budynek stanął na trzech działkach należących wcześniej do wikariuszy, stąd nazwa nieistniejącej już uliczki.
W okresie międzywojennym ratusz tętnił życiem – oprócz biur magistrackich mieściły się tu mieszkania służbowe, ambulatoria, biblioteka z czytelnią, a nawet stacja opieki nad matką i dzieckiem. To pokazuje, jak ważną rolę pełnił w codziennym życiu mieszkańców Łowicza.
Po II wojnie światowej budynek stał się siedzibą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, a po transformacji ustrojowej w 1990 roku wrócił do swojej pierwotnej funkcji jako siedziba demokratycznie wybranych władz miejskich.
Architektura – klasycyzm w najlepszym wydaniu
Ratusz to dwukondygnacyjny budynek wzniesiony na planie prostokąta, częściowo podpiwniczony, z użytkowym poddaszem. Jego elewacja frontowa robi wrażenie już z daleka. Centralnym elementem jest monumentalny portyk z dwiema jońskimi kolumnami, nad którym znajduje się balkon z tralkową balustradą. Powyżej wznosi się boniowana wieża zegarowa, ujęta korynckimi pilastrami – to właśnie ona nadaje całości charakterystyczny wygląd.
Między kondygnacjami przebiega stiukowy fryz z motywami roślinnymi i gryfami, który dodaje fasadzie elegancji. Po niedawnej renowacji ratusz zyskał beżowy kolor, który – jak zgodnie twierdzą mieszkańcy – pięknie komponuje się z układem architektonicznym Starego Rynku.
W 2019 roku ratusz przeszedł gruntowną konserwację elewacji za niemal 800 tysięcy złotych. Wymieniono wszystkie okna, zamontowano nowe miedziane parapety, a budynek odzyskał blask sprzed lat.
Sala Radziecka – skarb ukryty przed turystami
Na pierwszym piętrze ratusza znajduje się reprezentacyjna Sala Radziecka, w której odbywają się posiedzenia Rady Miejskiej. To właśnie tu kryje się prawdziwy skarb artystyczny – malowidła autorstwa Józefa Lamparskiego z Warszawy, wykonane w 1918 roku. Fryz malarski przedstawia 36 herbów dawnych województw i ziem Królestwa Polskiego oraz portrety wybitnych Polaków: Henryka Sienkiewicza, Tadeusza Kościuszki, króla Kazimierza Wielkiego, arcybiskupa Jana Łaskiego i Stanisława Staszica.
Niestety, sala nie jest udostępniana zwiedzającym – pełni funkcję stricte reprezentacyjną i służy władzom miasta. To oznacza, że ratusz można podziwiać wyłącznie z zewnątrz, co może rozczarować osoby liczące na zwiedzanie wnętrz. Z drugiej strony, sama architektura budynku i jego położenie na Starym Rynku sprawiają, że i tak warto tu zajrzeć.
Nazwa „Sala Radziecka” często bywa błędnie kojarzona z wojskiem radzieckim. W rzeczywistości pochodzi od funkcji sali jako miejsca obrad rady miejskiej.
Co jeszcze zobaczyć w okolicy Starego Rynku
Ratusz stoi w doskonałym towarzystwie. Zaledwie 81 metrów dalej wznosi się imponująca Bazylika Katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja – jeden z najważniejszych zabytków Łowicza. W odległości około 100 metrów znajduje się Muzeum w Łowiczu, gdzie można poznać bogatą tradycję folkloru łowickiego i historię regionu. Nieco dalej, bo około 200 metrów od ratusza, stoi Kościół Ojców Pijarów.
Stary Rynek sam w sobie jest przyjemnym miejscem na spacer. Warto poświęcić chwilę, żeby usiąść na ławce i obserwować życie miasta, które toczy się wokół tego historycznego budynku od prawie dwóch stuleci.
Dla kogo jest ta atrakcja
Ratusz w Łowiczu to miejsce przede wszystkim dla osób interesujących się architekturą klasycystyczną i historią polskich miast. Miłośnicy fotografii architektury znajdą tu wdzięczny obiekt – szczególnie w złotej godzinie, gdy słońce pięknie oświetla beżową fasadę.
Nie jest to jednak atrakcja, która zajmie wiele czasu. Skoro wnętrza nie są dostępne dla zwiedzających, wizyta sprowadza się do obejrzenia budynku z zewnątrz i zrobienia kilku zdjęć. Najlepiej połączyć ją ze zwiedzaniem innych zabytków Starego Rynku – bazyliki, muzeum czy po prostu spaceru uliczkami starego miasta.
Rodziny z dziećmi raczej nie znajdą tu niczego, co szczególnie zainteresuje najmłodszych – to po prostu ładny budynek, który można podziwiać. Z kolei dla osób planujących szybki przystanek w Łowiczu w drodze z Warszawy na zachód Polski, ratusz może być miłym punktem krótkiego spaceru po centrum.
Praktyczne informacje – dojazd, czas zwiedzania
Wstęp: Ratusz można podziwiać z zewnątrz bezpłatnie przez cały czas. Wnętrza nie są dostępne dla turystów, gdyż budynek pełni funkcję urzędu miejskiego.
Czas zwiedzania: Na obejrzenie ratusza i zrobienie zdjęć wystarczy 10-15 minut. Warto jednak zaplanować dłuższy spacer po Starym Rynku i zwiedzanie innych zabytków w okolicy.
Dojazd: Łowicz leży około 70 km na zachód od Warszawy. Do miasta można dojechać samochodem (droga krajowa nr 70), pociągiem (stacja Łowicz Główny) lub autobusem. Stary Rynek znajduje się w centrum miasta, w niewielkiej odległości od głównych dróg i parkingów.
Parking: W okolicy Starego Rynku dostępne są płatne miejsca parkingowe. Warto rozejrzeć się za wolnym miejscem na pobliskich uliczkach.
Najlepszy czas na wizytę: Ratusz wygląda okazale o każdej porze dnia, ale szczególnie fotogeniczny jest w godzinach popołudniowych, gdy słońce pada na jego fasadę od strony rynku. Warto też przyjechać podczas miejskich uroczystości, gdy okolice ratusza ożywiają się i można poczuć atmosferę lokalnych świąt.